10 najważniejszych rzeczy, które warto wiedzieć o dysplazji biodrowej

http://www.louisdonald.com/blog/the-10-most-important-things-to-know-about-canine-hip-dysplasia

10 najważniejszych rzeczy, które warto wiedzieć o dysplazji biodrowej u psów.

The 10 Most Important Things to Know About Canine Hip Dysplasia
Data publikacji 23/2/2016
Carol Beuchat PhD (PhD = odpowiednik stopnia naukowego doktor)
tłumaczenie Kasia Jakubczyk

Dysplazja stawów biodrowych przez blisko 50 lat stanowi gorący temat wśród hodowców, właścicieli i specjalistów związanych ze zdrowiem psów. Naukowcy przez lata ciężko pracowali nad znalezieniem rozwiązania, hodowcy starali się robić co w ich mocy, aby ograniczyć ryzyko wyhodowania chorych szczeniąt. Problem jednak wciąż istnieje.

Istnieje kilka prostych rzeczy, które można zrobić, aby zredukować występowanie dysplazji bioder, kiedy zrozumiemy kilka podstawowych aspektów. Poniżej przedstawionych jest 10 najważniejszych.

1. Wszystkie szczenięta rodzą się z prawidłowymi biodrami

Dysplazja biodrowa nie jest wadą wrodzoną; nie jest obecna tuż po urodzeniu. Liczne badania wykazały, że wszystkie zdrowe szczenięta rodzą się z prawidłowymi biodrami, czyli są normalne u nowo narodzonych szczeniąt i nie mają żadnych oznak dysplazji. Struktury stawu biodrowego są chrzęstne po urodzeniu i kostnieją w trakcie wzrostu psa. Jeśli u szczeniaka ma się wykształcić dysplazja biodrowa, proces ten zacznie się krótko po narodzinach.

Poniżej rycina przedstawiająca staw biodrowy u jednodniowego szczenięcia. Tkanka chrzęstna nie będzie widoczna na rentgenie, dopóki nie ulegnie mineralizacji i nie utworzy kości. Prawidłowy rozwój stawu zależy od utrzymania odpowiedniego dopasowania pomiędzy głową kości udowej, a panewką.

„Stawy biodrowe wszystkich psów są prawidłowe po urodzeniu. Stawy będą rozwijać się normalnie dopóki zostanie utrzymane pełne dopasowanie między panewką, a głową kości udowej… Krawędzie panewki są stymulowane do wzrostu przez umiarkowane tarcie nałożone przez torebkę stawową i mięśnie pośladkowe przyczepione wzdłuż górnej krawędzi panewki, i pod presją głowy kości udowej na powierzchnię stawową. Cechy morfologiczne złożonej budowy stawu biodrowego pokazują, że biochemia jest najważniejszym czynnikiem we wzroście tego stawu.” (Riser 1985)

395277370
2. Geny powodujące dysplazję wciąż pozostają tajemnicą

Niektóre rasy mają większe tendencje do wystąpienia dysplazji biodrowej, podobnie w pewnych liniach dysplazja jest bardziej powszechna niż w innych, co wskazuje na obecność czynnika genetycznego. Naukowcy od lat poszukują genów odpowiedzialnych za rozwój dysplazji biodrowej u psów, niestety wciąż bezskutecznie.

Geny ZWIĄZANE z dysplazją biodrową zostały zidentyfikowane u niektórych ras, ale są one specyficzne dla rasy; znaczy to, że pewne sekwencje genów różnią się w każdej rasie. (Przykłady badań u owczarków niemieckich (Marschall & Distl 2007, Fells & Distl 2014, Fels i in. 2014), berneńskich psów pasterskich (Pfahler & Distl 2012) i labradorów (Phavaphutanon i in. 2008).) Geny, które mogą POWODOWAĆ dysplazję biodrową nie zostały znalezione w żadnej rasie.

Mało prawdopodobnym jest, że badacze chcą znaleźć proste genetyczne rozwiązanie dla problemu dysplazji bioder. To jest kompleksowa cecha będąca pod wpływem czynników zarówno genów jak i środowiska, i nie ma tutaj prostego rozwiązania. Powinniśmy być zdolni do poprawy postępu genetycznego przez użycie odpowiednich strategii selekcji, które będą możliwie najbardziej efektywne i skuteczne, takie jak oczekiwane wartości hodowlane EBV (estimated breeding values). Jedną ogromną zaletą użycia tej metody jest brak konieczności znajomości genów odpowiedzialnych za cechę, potrzebny jest jedynie dostęp do bazy rodowodów i informacji o chorych zwierzętach.

3. Czynniki środowiskowe również są istotne

Mimo, że geny wpływają na dysplazję biodrową, odziedziczalność tej cechy jest raczej niska. Wiele badań pokazało, że zmienność genetyczna stanowi jedynie niewielki ułamek zróżnicowania w ocenach bioder, przeważnie 15-40%. Oznacza to, że pewna część zróżnicowania jakości bioder jest wynikiem niegenetycznych, czy też środowiskowych czynników. To jeden z powodów, dlaczego przez lata silnej selekcji osiągnęliśmy tylko umiarkowaną redukcję dysplazji biodrowej u niektórych ras. Przy obecnym poziomie postępu i selekcji jedynie na podstawie fenotypu, może to potrwać kolejne dekady, aby otrzymać znaczące ograniczenie występowania dysplazji biodrowej (Lewis i in. 2013).

Zrozumienie specyficznych środowiskowych czynników mających udział w rozwoju dysplazji biodrowej powinno pozwolić zmniejszyć liczbę zwierząt chorych na dysplazję nawet, jeśli podłoże genetyczne nie jest jeszcze znane. Pozwoliłoby to zmniejszyć znaczący ból i cierpienie, a także wydatki i zmartwienia właścicieli chorego psa. Nie ma żadnego powodu, dlaczego nie podjąć aktywnych kroków już teraz.

Najważniejszymi 3 czynnikami środowiskowymi, które mają znaczącą rolę w rozwoju dysplastycznych bioder są: a) luz w stawach b) waga i c) ruch (zobacz poniżej)

4. Wiotkość stawów jest główną przyczyną dysplazji biodrowej

Szczenięta rodzą się z prawidłowymi biodrami i jeśli biodra nie wykształcą luzów, u psa nie rozwinie się dysplazja biodrowa (Riser 1985). Wiotkość stawów występuje, kiedy głowa kości udowej nie pasuje dokładnie do panewki stawowej. Może to być wynik urazu (wypadku), przeciążenia stawu przez zbyt dużą masę ciała, braku siły mięśni lub za duża siła przywodzicieli (np. trzymanie nóg razem). Wiotkość stawów jest głównym czynnikiem, który predysponuje psa do wykształcenia dysplazji biodrowej.

U psów, tak samo jak u innych kręgowców włączając człowieka, głowa kości udowej u noworodków jest utrzymywana na swoim miejscu przez silne więzadło. Jeden koniec tego więzadła ma przyczep na głowie kości udowej, a drugi koniec na wewnętrznej ścianie panewki (oznaczone na poniższej ilustracji „Ligam. Teres”).

813444893

Jeśli to więzadło jest uszkodzone lub zerwane, kość udowa nie będzie trzymana ciasno w panewce, co spowoduje, że staw będzie luźny.

150261730

Jeśli głowa kości udowej nie jest ustawiona poprawnie w panewce, siły działające na biodro będą nieprawidłowe. Zamiast być rozłożone na wewnętrznej powierzchni panewki, siły będą skoncentrowane na mniejszej powierzchni na cieńszej krawędzi panewki. Będzie to skutkowało uszkodzeniem krawędzi panewki, kiedy na staw biodrowy zostanie nałożone obciążenie.

 

5. Kontrola stabilności stawu jest kluczem

Więzadło w panewce powinno trzymać głowę kości udowej bezpiecznie w panewce rosnącego szczenięcia, podczas gdy mięśnie wspierające biodro będą rozwijać się i umacniać. U niektórych szczeniąt więzadło wykazuje objawy uszkodzeń nawet przed ukończeniem miesiąca życia (Riser 1985).

„Trzy więzadła stawu biodrowego były obrzęknięte (spuchnięte), kilka włókien przerwanych, krwawienie z naczyń włosowatych w miejscu naderwania powierzchni więzadła. Te zmiany zostały uznane jako pierwsze ślady mogące być związane z dysplazją biodrową.”

Nienaturalne siły nałożone na kość udową i panewkę spowodowane przez luźność stawu skutkują uszkodzeniem, które powoduje dysplazję biodrową i osteoartrozę (chorobę zwyrodnieniową) biodra.

„Nie istnieją dowody na to, że istnieje pierwotny defekt kości, raczej, że choroba jest wynikiem uszkodzenia mięśni i innych tkanek miękkich trzymających staw biodrowy w pełnym dopasowaniu. Jest to dodatkowo wsparte przez fakt, że stopień dysplazji może być zwiększony, zmniejszony lub można jej zapobiec przez kontrolę stopnia niestabilności stawu i dopasowania. Żadne inne problemy nie są powiązane z chorobą. Nie określono związku między uszkodzeniami mięśni i tkanek miękkich lub patologicznymi zmianami innymi niż brak masy mięśniowej czy siły… Dysplazja biodrowa jest wynikiem koncentracji wielu czynników od nieodpowiednich genów i czynników środowiskowych.” (Riser 1985)

6. Masa ciała jest ISTOTNYM czynnikiem środowiskowym

Jeżeli w stawie biodrowym występuje luz, stopień uszkodzenia kości udowej i panewki stawowej będzie zależny od wielkości sił w stawie. Im cięższy pies, tym większe siły będą oddziaływać, a także większe będzie ryzyko wystąpienia dysplazji biodrowej i osteoartrozy.

Szczenięta, które mają większą wagę urodzeniową, tak samo jak te z większymi przyrostami (stają się szybciej ciężkie), mają większe ryzyko wystąpienia zmian zwyrodnieniowych w stawie biodrowym (Vanden Berg-Foels i in. 2006).

167291857

Jak ukazuje wykres, szczenięta trzymane na ścisłej diecie (szara linia) mają znacznie mniejsze ryzyko dysplazji i późniejszego wykształcenia się jej w dalszym życiu, niż szczenięta karmione normalnymi dawkami pokarmu (czarna linia) (Smith i in. 2006).

Po 4 latach mniej niż 10% psów trzymanych na ograniczonych dawkach pokarmu było dysplastycznych, podczas gdy w tym samym czasie ponad 30% psów z grupy kontrolnej było dysplastycznych. Dodatkową korzyścią jest, że psy na ścisłej diecie żyją dłużej (Kealy i in. 2002).

Niestety wiele psów, włączając w to psy wystawowe, ma nadwagę (McGreevy i in. 2005, Corbee 2013), a otyłość może być jednym z najbardziej znaczących czynników środowiskowych wpływających na rozwój dysplazji biodrowej i osteoartrozy. Ciężar ciała jest jednak czynnikiem, który człowiek może kontrolować.

Mimo, że postęp w wyniku selekcji genetycznej może zająć wiele pokoleń, częstotliwość występowania dysplazji biodrowej u psów może być radykalnie i natychmiastowo ograniczona jedynie przez lepszą kontrolę nad wagą.

7. Ruch jest dobry i zły

Wysiłek wzmacnia mięśnie nóg i miednicy, co zwiększa stabilność stawu biodrowego. Ale nie można traktować każdego wysiłku jednakowo.

Szczenięta odchowywane na śliskich powierzchniach lub z dostępem do schodów, kiedy są młodsze niż 3 miesiące, mają większe ryzyko wystąpienia dysplazji biodrowej, podczas gdy szczenięta, które mają możliwość ruchu na miękkim, nierównym podłożu (takie jak w parkach) mają to ryzyko niższe (Ktontveit i in. 2012). Szczenięta urodzone latem mają niższe ryzyko dysplazji, przypuszczalnie przez większe możliwości ruchu na zewnątrz (Ktontveit i in. 2012). Z drugiej strony psy w wieku 12-24 miesięcy, które regularnie aportują piłkę lub patyk rzucony przez właściciela, mają większe ryzyko wykształcenia dysplastycznych bioder (Sallander i in. 2006).

Najbardziej krytyczny dla prawidłowego rozwoju bioder u psów jest okres od urodzenia do skończenia 8 tygodni, więc rodzaj ruchu jaki jest oferowany szczeniętom jest najbardziej istotny w tym czasie.

8. Żywienie jest istotne

Kiedy szczenięta rosną szybko, jest niezwykle ważne aby zapewnić im prawidłowe żywienie.

Rosnące szczenięta potrzebują jeść wystarczająco, aby wspomagać wzrost, ale nie powinny być przekarmiane ani grube, ponieważ dodatkowa waga może zwiększać ryzyko wykształcenia dysplazji w biodrach (Hedhammar i in. 1975, Kasstrom 1975). Dodatkowym problemem jest, że szczenięta dostające za dużo pokarmu mogą również spożywać zbyt duże ilości pewnych składników odżywczych. Szczenięta, którym zapewniona jest karma komercyjna i jest ona dawkowana w odpowiednich ilościach, będą miały zbilansowaną w składniki odżywcze dietę i nie powinny dostawać żadnych dodatkowych suplementów.

Suplementy diety, zwłaszcza wapnia, są nie tylko niepotrzebne ale mogą również powodować poważne problemy. Nie ma dowodów, że uzupełniające białko lub witaminy ograniczą ryzyko dysplazji bioder (Kealy i in. 1991, Nap i in. 1991, Richardson & Zentek 1998).

9. Wczesna diagnostyka

Większość metod leczenia dysplazji bioder jest łatwiejsza i bardziej skuteczna u młodych psów. Jeśli wczesne objawy zostaną pominięte i prześwietlenie odbywa się kiedy pies skończy 24 miesiące lub więcej, okno czasowe dające najlepsze prognozy w odpowiedzi na leczenie już minęło (Morgan i in. 2000). Objawy kulawizny zazwyczaj pojawiają się po raz pierwszy u szczeniąt między 4. a 6. miesiącem, ale po miesiącu lub dwóch często wydaje się, że z psem jest lepiej. Dzieje się tak dlatego, że uszkodzenia powierzchni panewki, takie jak mikropęknięcia, zagoją się i pies nie będzie dłużej odczuwał bólu, jednakże rozwój dysplazji i osteoartrozy będzie postępować.

Luźność stawów może być określona już od 4. miesiąca (przez badanie palpacyjne lub metodą PennHIP). Jeśli luzy w stawie zostaną wykryte wcześnie, działania w celu złagodzenia dodatkowych uszkodzeń mogą obejmować obniżenie masy ciała, modyfikację wysiłku lub operację – ale musi zostać ona przeprowadzona wcześnie, zanim zakończy się rozwój kości. Hodowcy powinni uświadomić nowych właścicieli szczeniąt o czynnikach, które mogą zwiększać ryzyko wykształcenia się dysplazji bioder, a także zalecić, aby wykonali badanie natychmiast, kiedy pojawiła się jakakolwiek oznaka kulawizny.

10. Możliwe jest, aby już znacznie ograniczyć dysplazję

Dobór hodowlany nadal powinien dawać niewielki postęp w ograniczaniu wystąpienia dysplazji biodrowej. Ale znaczące i natychmiastowe zmniejszenie liczby chorych zwierząt można osiągnąć przez lepszą kontrolę nie-genetycznych, środowiskowych czynników. Kontrola wagi, odpowiedni ruch, prawidłowe żywienie i wczesna diagnostyka przy pierwszych objawach kulawizny są prostymi krokami, jakie można podjąć, aby znacznie ograniczyć ból i cierpienie spowodowane przez dysplazję bioder. Badania z pewnością będą kontynuowane, ale dostępne są już informacje potrzebne, aby móc stawić czoło problemowi.

Literatura

Corbee RJ. 2012. Obesity in show dogs. Anim. Physiol. Anim. Nut. DOI: 10.1111/j.1439-0396.2012.01336.x
Fels L, Y Marschall, U Philipp, & O Distl. 2014. Multiple loci associated with canine h.ip dysplasia (CHD) in German shepherd dogs. Mamm. Genome. DOI 10.1007/s00335-014-9507-1.
Hedhammar A, F-M Wu, L Krook, HF Schryver, A de Lahunta, FP Whalen, FA Kallfelz, EA Nunez, HF Hintz, BE Sheffy, & GD Ryan. 1975. Overnutrition and skeletal disease: An Experimental Study in Growing Great Dane Dogs. Cornell Vet 64: Supp 5.
Kasstrom H. 1975. Nutrition, weight gain and development of hip dysplasia. An experimental investigation in growing dogs with special reference to the effect of feeding intensity. Acta Radiol Suppl 344: 135-179.
Kealy RD, DF Lawler, & KL Monti. 1991. Some observations on the dietary Vitamin D requirement of weanling pups. J Nutr 121: S66-S69.
Kealy RD, DF Lawler, JM Ballam, SL Mantz, DN Biery, EH Greeley, G Lust, M Segre, GK Smith, & HD Stowe. 2002. Effects of diet restriction on life span and age-related changes in dogs. J. Am. Vet. Med. Assoc. 220: 1315-1320.
Krontveit RI, A Nodtvedt, BK Saevik, E Ropstad, & C Trangerud. 2012. Housing- and exercise-related risk factors associated with the development of hip dysplasia as determined by radiographic evaluation in a prospective cohort of Newfoundlands, Labrador Retrievers, Leonbergers, and Irish Wolfhounds in Norway. Am J Vet Res 73: 838-846.
Lewis, TW, SC Blott, & JA Woolliams. 2013. Comparative analyses of genetic trends and prospects for selection against hip and elbow dysplasia in 15 UK dog breeds. BMC Genetics 14:16.
Marschall Y & O Distl. 2007. Mapping quantitative trait loci for canine hip dysplasia in German Shepherd dogs. Mamm. Genpome 18: 861-870.
McGreevy, P D, PC Thomson, C Pride, A Fawcett, T Grassi, B Jones. 2005. Prevalence of obesity in dogs examined by Australian veterinary practices and the risk factors involved. Vet Rec 156, 695-702.
Morgan JP, A Wind, & AP Davidson. 2000. Hereditary bone and joint diseases in the dog. Schlutersche GmbH & Co. KG, Germany.
Nap RC, HAW Hazewinkel, G Voorhout, WE van den Brom, SA Goedegebuure, & AT Kloosteer. 1991. Growth and skeletal development in Great Dane pups fed different levels of protein intake. J Nutr 121: S107-S113.
Pfahler S & O Distl. 2012. Identification of Quantitative Trait Loci (QTL) for Canine Hip Dysplasia and Canine Elbow Dysplasia in Bernese Mountain Dogs. PLoS ONE 7(11): e49782. doi:10.1371/journal.pone.0049782
Phavaphutanon J, R.G. Mateescu, K.L. Tsai, P.A. Schweitzer, E.E. Corey, M.A. Vernier-Singer, A.J. Williams,N.L. Dykes, K.E. Murphy, GLust, R.J. Todhunter. Evaluation of quantitative trait loci for hip dysplasia in Labrador Retrievers. Am. J. Vet. Res. 70: 1094-101.
Richardson DC & J Zentek. 1998. Nutrition and osteochrondrosis. Vet Clinics of N Am: Small Anim Pract 28: 115-135.
Riser WH. 1985. Hip dysplasia. Ch 83 In Textbook of Small Animal Orthopedics. CD Newton & DM Nunamker, eds.
Sallander MH, A Hedhammar, & MEH Trogen. 2006. Diet, Exercise, and Weight as Risk Factors in Hip Dysplasia and Elbow Arthrosis in Labrador Retrievers. J. Nutr. 136: 2050S-2052S.
Smith, GK, ER Paster, MY Powers, DF Lawler, DN Biery, FS Shofer, PJ McKellvie & RD Kealy. 2006. Lifelong diet restriction and radiographic evidence of osteoarthritis of the hip joint in dogs. J. Am. Vet. Med. Assoc. 5: 690-693.
Vanden Berg-Foels WS, RJ Todhunter, SJ Schwager, & AP Reeves. 2006. Effect of early postnatal body weight on femoral head ossification onset and hip osteoarthritis in a canine model of developmental dysplasia of the hip. Ped. Res. 60: 549-554.
* Revised 13 Dec 2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s