Zanim zdecydujesz się na border collie

Co powinieneś wiedzieć, zanim zaczniesz szukać borderka dla siebie?

Popularność border collie stale rośnie, a wraz z nią przybywa kolejnych hodowli i wzrasta liczba miotów rocznie.

Na popularności również zyskuje szeroko rozumiana aktywność z psem i sporty kynologiczne. To bardzo dobrze! Ale niesie to też za sobą pewne niebezpieczeństwa, np. początek fascynacji borderami przy okazji zobaczenia gdzieś w parku/na zawodach i zamarzeniu o takim borderku do sportu bez zaplecza w postaci zdobycia wcześniej odpowiedniej wiedzy.

Nieważne, czym ujęła Cię ta rasa – czy był to radosny wyraz pyska, niesamowita zwinność, szybkość, zapatrzenie w człowieka, pasienie owiec, łapanie frisbee, przynoszenie piłki; ani jakie było źródło Twojej nowej fascynacji – telewizja, zawody sportowe, psy znajomych, filmiki w internecie z „milionem” sztuczek w wykonaniu bordera -> zanim podejmiesz decyzję o wzięciu psa właśnie tej rasy (ale także każdej innej i każdego żywego stworzenia), dokładnie przemyśl i zapoznaj się z jej wymaganiami i problemami.

Pies będzie z Tobą przez kilkanaście najbliższych lat. Jeśli zależy Ci, aby jak najdłużej cieszyć się towarzystwem sprawnego, zdrowego bordera o dobrym charakterze, nie spiesz się z wyborem miotu/hodowli i nie podejmuj decyzji zbyt szybko i pochopnie. Nie warto ulegać pokusom tańszego psa bez rodowodu, ani rodowodowego po nieprzebadanych rodzicach. Żaden hodowca nie może dać Ci gwarancji na zdrowie psa. Ale odpowiedzialni hodowcy zrobią wszystko, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia chorób u powoływanych przez siebie do życia szczeniąt, badają rodziców i do rozrodu wybierają tylko zdrowe psy.

Z jakimi problemami zdrowotnymi możesz zetknąć się w rasie?

Powstało wiele bardzo wyczerpujących opracowań dotyczących wymienionych poniżej chorób, dlatego skupię się tutaj tylko na wymienieniu najczęstszych chorób dotykających bc i podaniu systemów ich oceniania wraz z odnośnikami, gdzie możesz poczytać więcej na temat danej choroby.

1. Choroby stawów:

  • dysplazja biodrowa HD (hip dysplasia)

    W skrócie: nieprawidłowości w budowie panewki stawowej – niedopasowanie kształtu głowy kości udowej do panewki stawu biodrowego (luzy w stawie), zbyt płytka panewka, nieprawidłowy kształt głowy kości udowej; powodujące w większym lub mniejszym stopniu kulawizny i ból, w zależności od stopnia zaawansowania ograniczające sprawność psa lub wymagające leczenia.

    Więcej na temat dysplazji biodrowej tutaj.

    Wyniki:
    HD A – biodra doskonałe, wolne od dysplazji
    HD B – biodra poprawne, wolne od dysplazji
    HD C – lekka (nieznaczna) dysplazja
    HD D – umiarkowana (średnia) dysplazja
    HD E – ciężka dysplazja

  • dysplazja łokciowa ED (elbow dysplasia)

    W skrócie: termin dysplazja łokciowa jest używany do opisania grupy schorzeń stawu łokciowego spowodowanych zaburzeniami rozwojowymi (z wykluczeniem mechanicznych urazów); zaliczane są tutaj: izolowany wyrostek dziobiasty przyśrodkowy kości łokciowej (FMCP), osteochondroza kłykcia przyśrodkowego kości ramiennej (OCD), izolowany wyrostek dodatkowy kości łokciowej (UAP), niezgodność powierzchni stawowych (INC); tak jak dysplazja biodrowa powoduje bolesność stawu objętego chorobą, kulawizny, może wymagać leczenia operacyjnego i okresowego lub dożywotniego ograniczenia ruchu.

    Więcej na temat dysplazji łokciowej tutaj.

    Wyniki:
    ED 0/0 – łokcie prawidłowe, wolne od dysplazji
    ED 1/1 – lekka dysplazja
    ED 2/2 – średnia dysplazja
    ED 3/3 – ciężka dysplazja

Zarówno w przypadku bioder, jak i łokci możliwe są oznaczenia np. A/B, C/D, A/D, 0/1, 1/2, itd. które mówią o odpowiednio o lewym/prawym stawie.

  • osteochondroza (OCD) – oddzielająca martwica kostno-chrzęstna, może dotknąć każdy staw w ciele psa -> więcej tutaj.
  • młodzieńcze zapalenie kości -> więcej tutaj.

Więcej informacji na temat chorób stawów u psów znajdziesz tutaj.

2. Choroby genetyczne, na które dostępne są testy DNA:

  • CEA (CH) – anomalia oczu collie -> wrodzone zmiany w budowie naczyniówki i siatkówki oka, mogą być o różnym stopniu nasilenia i ograniczenia widzenia (więcej tutaj)
  • CL (NCL5) – neuronowa lipofuscynoza ceroidowa 5 -> wrodzona choroba neurodegeneracyjna (więcej tutaj)
  • TNS – zespół uwięzionych neutrofili -> wrodzone upośledzenie układu odpornościowego (więcej tutaj)
  • MDR1 – nadwrażliwość na iwermektynę -> należy uważać, jakie leki podaje się psu, niektóre mogą powodować problemy neurotoksyczne (więcej tutaj)
  • IGS – zespół Imerslunda-Grasbecka -> wrodzone zaburzenia wchłaniania wit. B12 w jelitach (więcej tutaj)

Sposób dziedziczenia powyższych chorób -> autosomalny recesywny, czyli: aby szczenię było chore, każdy rodzic musi mieć przynajmniej jedną wadliwą kopię genu odpowiedzialnego za powstanie choroby = ujawnienie mutacji, i przekazać ją szczenięciu.
Bezpieczne jest rozmnażanie psów zdrowych (normal) z innymi zdrowymi i z nosicielami (carrier), z takich skojarzeń urodzą się tylko szczenięta zdrowe lub nosiciele danej choroby.

N/N, +/+ = normal (wolny od mutacji, zdrowy)
N/C, +/- = carrier (nosiciel, zdrowy)
C/C, -/- = affected (2 wadliwe kopie genu, chory)

3. Choroby oczu:

  • CEA – anomalia oczu collie
  • PRA – postępujący zanik siatkówki
  • CAT – katarakta, zaćma -> zmętnienie soczewki oka
  • Glaukoma (jaskra) -> nadmierny wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej

O tym, że pies jest zdrowy, czy chory na powyżej wymienione choroby, mówi przeprowadzone badanie kliniczne oczu przez weterynarzy okulistów.

4. Inne choroby:

  • epilepsja
  • EIC/BCC – exercise induced collapse, border collie collapse -> zapaść powysiłkowa
  • głuchota
  • coraz częściej choroby serca

Zanim zdecydujesz się na konkretny miot sprawdź, czy rodzice zostali wcześniej przebadani pod kątem chorób genetycznych, dysplazji i chorób oczu. Jakie choroby występowały w rodzinie obojga rodziców, jeśli mieli już szczenięta – czy ich szczenięta są zdrowe. Nie ma linii w 100% wolnych od wszelkich chorób, ale warto unikać tych, gdzie zagęszczenie chorób jest zbyt duże.

Z jakimi problemami behawioralnymi możesz zetknąć się w rasie?

Czasem ludzie wpadają w pułapkę inteligencji border collie i tego, jakie prezentują umiejętności. Żaden border nie urodził się z wrodzonym wachlarzem umiejętności sztuczkowych, czy obyciem w mieście i wśród wielu różnorodnych zjawisk. Biorąc do domu szczeniaka wprawdzie nie dostajesz czystej kartki do zapisania, bo część tej kartki jest już zapisywana w trakcie pierwszych tygodni życia szczenięcia w hodowli, a także przez geny, jakie dostał od rodziców (również te recesywne, które u rodziców nie musiały się ujawnić i manifestować jakiejś cechy), ale musisz mieć świadomość, że to Ty sam musisz zadbać o wychowanie psa i zapełnienie tej kartki w swoim domu. Tak, jak sobie psa przygotujesz, takiego psa będziesz mieć w przyszłości.

ciąg dalszy w toku :)

Advertisements

2 uwagi do wpisu “Zanim zdecydujesz się na border collie

  1. Świetnie napisane, bardzo pomógł mi ten post jak i cały blog :) właśnie przygotowuje się na BC (jeszcze 2-3 lata) wasza hodowla jest jedną z tych którymi się interesuje, ponieważ pani ma bardzo dużą wiedzę oraz psy są „w moim typie”. Niedługo napisze :)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s